جراحی درمانی معده؛ انواع عمل، روش‌های جراحی و کاربرد آنها در بیماری‌های گوارشی

بعد از گاسترکتومی، بیمار معمولاً نمی‌تواند مانند قبل سه وعده غذایی حجیم مصرف کند. علت اصلی، کاهش ظرفیت معده یا حذف کامل آن و عبور سریع‌تر غذا به روده است. به همین دلیل، وعده‌های کوچک و متعدد یکی از اصول اصلی تغذیه بعد از عمل است. برخی مراکز توصیه می‌کنند بیمار حدود ۶ وعده کوچک در روز داشته باشد.

در روزهای ابتدایی، تغذیه معمولاً مرحله‌به‌مرحله از مایعات به غذاهای نرم و سپس غذاهای با بافت معمول‌تر پیش می‌رود. زمان شروع و سرعت این روند به وضعیت ترمیم محل اتصال و نظر تیم درمان بستگی دارد.

برای مثال، به‌جای یک وعده بزرگ شامل یک بشقاب کامل برنج و گوشت، بیمار ممکن است مقدار کمی غذای نرم و پروتئینی مانند تخم‌مرغ، ماست، مرغ یا ماهی نرم را در وعده‌های جداگانه مصرف کند. غذا باید به‌خوبی جویده و آهسته خورده شود.

مایعات نیز بهتر است در حجم زیاد همراه غذا مصرف نشوند؛ زیرا می‌توانند خیلی سریع ظرفیت محدود باقی‌مانده معده یا مسیر گوارشی را پر کنند و باعث شوند بیمار قبل از دریافت کالری و پروتئین کافی احساس سیری کند. بسیاری از برنامه‌های تغذیه‌ای توصیه می‌کنند بیشتر مایعات بین وعده‌ها مصرف شوند.

از طرف دیگر، دریافت پروتئین و انرژی کافی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاهش وزن و تحلیل عضلات بعد از گاسترکتومی شایع است. منابعی مانند تخم‌مرغ، ماهی، مرغ، گوشت نرم، لبنیات یا مکمل‌های تغذیه‌ای در صورت تجویز متخصص تغذیه می‌توانند به تأمین پروتئین کمک کنند.

غذاهای بسیار شیرین مانند نوشابه، آبمیوه‌های شیرین، شیرینی، کیک، شکلات و شربت می‌توانند در برخی بیماران باعث سندرم دامپینگ شوند. در دامپینگ زودرس، علائمی مانند دل‌پیچه، نفخ، تهوع، اسهال، ضعف یا تپش قلب ممکن است مدت کوتاهی بعد از غذا ایجاد شود. نوع دیررس معمولاً یک تا سه ساعت بعد رخ می‌دهد و می‌تواند با لرزش، تعریق، ضعف و افت قند خون همراه باشد.

بنابراین، بیمار نباید صرفاً به دلیل کاهش وزن، مقدار زیادی غذای شیرین یا نوشیدنی پرکالری مصرف کند. افزایش کالری باید بیشتر از طریق وعده‌های کوچک اما مغذی و حاوی پروتئین انجام شود.

همچنین ممکن است برخی غذاهایی که فرد پیش از عمل به‌خوبی تحمل می‌کرد، بعد از جراحی باعث نفخ، اسهال یا ناراحتی شوند. در چنین شرایطی، حذف دائمی یک گروه غذایی بدون بررسی علت ضروری نیست و بهتر است نوع و مقدار غذای محرک با متخصص تغذیه بررسی شود.